Werken aan impact

Als je beleid maakt, hoop je dat dat positieve impact heeft. Maar onder inwoners wordt wat de overheid bedenkt lang niet altijd goed ontvangen. De onvrede regeert, kijk naar Brexit en de verkiezing van Trump. Hoe kunnen we dat tij keren? In het stadhuis in Deventer hield Vers Bestuur daar een inspirerende bijeenkomst over en gingen 15 bestuurders met concrete thema’s aan de slag.

Hoe betrekken we de inwoners beter bij wat we doen?
Het Centre for Public Impact in Londen helpt bestuurders over de hele wereld om effectiever te zijn en een betere relatie met inwoners op te bouwen. En dat is hard nodig, vindt senior Programme Associate Katie Rose, die op de bijeenkomst was om de bevindingen van het CPI te delen. ‘Over de hele wereld is een enorme vertrouwenscrisis onder inwoners. We moeten dat tij keren. Een betere relatie met inwoners is belangrijk voor overheden om beleid uit te voeren, maar pakt voor de inwoners ook beter uit omdat dan meer wordt samengewerkt’.

Moeilijkste stap
Om beleid impact te geven, ontwikkelde CPI het Public Impact Lab: drie pijlers die altijd onder het beleid moeten staan. De eerste van de drie pijlers is Legitimiteit. Iets nieuws invoeren wordt nooit wat als het publiek er geen vertrouwen in heeft, als de stakeholders er niet achter staan of als de verantwoordelijk bestuurders er niet echt voor gaan. Deze stap wordt volgens Katie Rose nog wel eens overgeslagen. ‘Dit is de moeilijkste stap, die ook vaak wordt vergeten en waardoor je beleid nooit kan slagen omdat je geen fundament hebt. Als je mensen niet vanaf het begin meeneemt en samenwerkt in de voorbereiding zullen ze ook niet meewerken in de uitvoering. Uit ons onderzoek blijkt dat inwoners willen samenwerken, en niet opgedrongen willen krijgen wat bestuurders bedenken. Waarom doe je de dingen die je doet? Als je deze stap overslaat, heb je al een valse start’.

Uitleggen
De tweede belangrijke pijler is het beleid zelf. Heb je een duidelijk doel wat je goed kunt uitleggen? Heb je goede bewijzen dat dit nodig is en kun je gefundeerd uitleggen waarom de keus op dit beleid valt? De derde voorwaarde voor goed beleid is Actie. Het beleid moet goed gemanaged, gemeten en opgesteld worden. Als beleid volgens de bestuurlijke regels goed is ingevoerd maar slecht wordt ontvangen, is de impact toch negatief.

Beste bedoelingen
Eén van de deelnemers was wethouder Thomas Walder van Deventer. Hij is enthousiast over het Public Impact Lab-model waarmee het CPI kan voorspellen hoe beleid uitpakt. ‘Als je nieuw beleid invoert, kun je hiermee op een analytische manier vooraf zien of het goed gaat landen en wat de zwakke punten zijn. Elke wet en alle regelgeving wordt bedacht met de beste bedoelingen en goede argumenten. Maar de inwoner moet dat belang wel zién.’

Een mooi voorbeeld dat Walder is bijgebleven is de invoering van het rookverbod in de horeca. ‘In Nederland was het argument daarvoor dat roken ongezond is voor werknemers in de horeca, in Engeland werd als hoofreden aangevoerd dat meeroken ongezond is. Twee keer hetzelfde verbod, maar doordat in Engeland de legitimatie duidelijker was, verliep het daar probleemloos en was het hier heel controversieel. Dat je inwoners moet meenemen in je beleid vinden we vanzelfsprekend. Maar het model van het Public Impact Lab zorgt dat je die belangrijke stap bij elke nieuwe wet of regel ook echt bewust zet’.